Антибиотиклар вируслар белән көрәшми!

Авырый башласак, шунда ук антибиотикларга ябырылабыз. Янәсе, 1-2 көндә алар аякка бастыра, һәм без иртәгә-берсекөнгә «свежий» лимон кебек булачакбыз. Тик антибиотикларны белер-белми кулланырга ярыймы соң? Һәм, гомумән, аларны нинди авыру вакытында эчәргә кирәк?

Рушан Мамлеев, медицина фәннәре кандидаты, КДМУның госпиталь педиатрия кафедрасы доценты, Балалар республика хастаханәсенең клиник фармокологы:

Вируслы инфекцияләр вакытында, гадәттә, әти-әниләр антибиотиклар куллана. Аксиома буларак, шуны әйтәм: антибиотиклар вирусларга тәэсир ясамый. Сулыш юлларының вирус инфекцияләрен (ОРВИ) китереп чыгара торган вируслар 300гә якын. Бу – «Минем балам ни өчен шулай еш авырый?» дигән сорауга җавап. Бала берничә дистә вирус белән көрәшмичә, аның иммунитеты формалашмый. Иң мөһиме – ОРВИ вирусларын антибиотикларсыз гына җиңеп чыгу. Чөнки антибиотик вирус инфекциясен җиңми.

Кайвакыт вирус инфекцияләре эзсез югалмый, ә бу очракта антибиотик куллану кирәкме соң? ОРЗ белән авырган 100 баланың бары тик 1-2се генә пневмония белән авырта. Ә өске сулыш юлларының башка бактериаль авырулары белән тагын 3-5 бала чирли. Нәтиҗәдә, сабыйларның 7 проценты гына бактериаль инфекциядән җәфа чигеп, чыннан да, антибиотикларга мохтаҗ була. 93 процентына антибиотиклар куллану бөтенләй кирәкми.

 

Кызык, ә үзеңнең шушы 7 процентка керү-кермәвеңне ничек белергә соң? Бу – үзенә күрә бик проблема, чөнки бездә вирус һәм бактерияләрне аера торган экспресс-анализ юк. Ләкин шуңа да карамастан, антибактериаль проператларны табиблар кешедә антибактериаль учак булса гына яза. Ә бактериаль инфекцияне ачыклар өчен, бармактан кан алу – менә дигән тикшерү. Әгәр лейкоцитлар берничә дистә меңнән артып китсә, канда тоз күп һәм башка нечкәлекләр булса – болар барысы да бактериаль инфекция турында сөйли ала. Бу очракта табиб антибиотик эчәргә куша.

Гадәттә, антибиотикны кешегә авыруның 4нче көненә билгелиләр. Бишенче көнгә температура нормальләшә, аппетит кире кайта. Табиблар антибиотикларның шулай тиз эшләмәвен белә. Ә кайбер әниләр антибиотиклардан соң температура төшкәнне көтә. Тик антибиотик ул жарны төшерә торган дару түгел, аның тәэсире булсын өчен вакыт кирәк.

Россиядә сораштырылган әниләрнең 50-70 проценты антибиотиклар вирусларга каршы көрәшә, дип саный. Докторлар аларның күзләрен ачкач, сабыйларына антибиотик кирәк булмаганлыгын аңлый. Табиб белән пациент арасында аңлашу бик мөһим. Бу терапевтик альянс, дип атала. Ягъни бу очракта сез дә антибиотик кирәкмәвен аңлыйсыз, табиб та. Табибка кергәндә, аңа рецептта антибиотик язарга сорамагыз. Ул нәрсә кирәклеген яхшырак белә.

 Рушан Мамлеев:

Әниләр «Ни өчен табиблар дүртенче көнгә генә антибиотик билгели?» дип шакката. Чөнки алар фикеренчә, бала антибиотикны беренче ике көндә эчсә, шунда ук терелер иде бит. Киләсе юлы авырганда, үзләре, табиб белән киңәшләшмичә, тоталар да даруханәдән барып, антибиотик алалар. Ә без аларга антибиотиклар вируслар белән көрәшми, дип аңлатып карыйбыз. Әмма әниләр үзләре чыгарган, дөрес булмаган нәтиҗәне икенче юлы да куллана. Аннары инде безнең янга, кирәкмәгән вакытта антибиотикларны куллангач, проблема белән килә.


Кайсы вакытларда антибиотик куллану бөтенләй кирәкми?

  • борыннан агу;
  • тамак авырту;
  • күзләр кызару;
  • бронхит;
  • катараль синусит (борын яны куышлыкларының лайлалы тышчасы ялкынсынуы);
  • йөткерү;
  • көзән җыеру;
  • баш авырту;
  • герпес;
  • гыжлау;
  • обструктив бронхит;
  • грипп;
  • салкын тию;
  • бронхит;
  • тамак кызару.

Антибиотик кирәк (монда кайбер авырулар гына күрсәтелгән):

  • коклюш;
  • ангина.

Антибиотикларның чишмә башы 19 гасырга ук барып тоташа. Шул вакытлардан мондый инфекцияләрне җиңәр өчен дарулар уйлап табуга керешәләр. Моңа кадәр инфекцияне теләсә нәрсә – кургаш, терекөмеш, көмеш белән белән дәвалый торган булалар. Пенициллин – табигый антибиотик. Хәзер антибиотикларның 100дән артык модификациясе бар. Аларның күбесе табигый ысул белән ясала.

Алинә МИННЕВӘЛИЕВА

Күркә кайнатмасы: баллы, җайлы, файдалы! /рецепт/

Арзанлы, гадәти булмаган һәм бик тәмле кайнатма әзерләргә өйрәнәбезме? Кышкы салкын кичләрне җылытыр өчен менә дигән тәмлүшкә булыр ул! 😉

Күркә кайнатмасы карап торышка сыек балны хәтерләтсә дә, тәме башка: баллы, аз гына әчкелтем. Урман сагызын һәркемнең чәйнәп караганы бардыр? Әнә шуный инде, кыскасы, тик күпкә тәмлерәк! Киттекме?

Нәрсәләр кирәк булачак?

1 кг яшь күркәләр (иң яхшысы – наратныкы, чыршыныкы да ярый);
су;
1 кг шикәр комы.

Күркәләрне кайда һәм кайчан җыярга соң?

Кайнатма өчен күркәләрның зурлыгы 3-4 см дан артмаска тиеш. Аларны шәһәргә якын урыннардан, юл кырыйларыннан җыймагыз. Күркәне урманда яшь агачлардан җыю яхшы булыр.

Июньнең икенче яртысы – күркә җыю өчен менә дигән вакыт. Җылырак җирләрдә яз ахырында ук, ә салкын өлкәләрдә июль уртасына кадәр җыярга мөмкин.

Кайнатманы ничек кайнатабыз?

Иң беренче эш итеп күркәләрне әйбәтләп юарга кирәк булыр. Ә хәзер аларның өстенә чиста су салабыз, ул күркәләрне 1,5-2 смга күмеп торырга тиеш.

Кәчтрүлне газга куеп кайнатабыз. Аннан соң плитәдән алып, капкач белән каплыйбыз һәм 12-15 сәгатькә калдырып торабыз.

Хәзер күркәләрнең суын башка савытка күчерәбез. Һәр 10 мл суга 100 г шикәр комы салабыз һәм әлеге катнашманы кире күркә өстенә агызабыз. Аннан инде утка куеп кайнатып чыгарырга һәм кайнаганнан соң тагын 5 минут ут өстендә тотарга кирәк булачак.

Шуннан соң кәчтрүлне уттан алабыз һәм 10 сәгатькә капкач каплап калдырып торабыз. 10 сәгатьтән соң шул ук процедураны янәдән кабатлыйюыз һәм тагын 10 сәгатькә калдырабыз.

Димәк, күркәләрне 3 тапкыр кайнатып, суытабыз булып чыга. Уңайлылык өчен, түбәндәге тәртиптә эш итәргә киңәш итәбез:

Иртән
Кич
Икенче көннең иртәсендә.

Өч тапкыр канатканнан соң күркәләрне банка төпләренә тезәбез һәм өсләренә ширбәтне (сироп) агызабыз. Тулысынча суынып беткәннән соң кайнатма куерыр. Кайнтмалы банкаларны капрон капкачлар белән каплап суыткычта яки тимер капкач белән ябып караңгы урында сакларга мөмкин.

Күркә кайнатмасының файдасы нидә?

Күркәләрдәге эфир майлары — иммунитетны ныгытыр өчен менә дигән чара. Күп кеше аны бронхит, йөткерүгә каршы куллана.

Зыяны бармы?

Әлеге кайнатмага аллергия булырга мөмкин. Шуңа күрә башта аз гына кабып карарга киңәш ителә, икенче көнне барысы да яхшы булса, ашарга мөмкин. Шулай да көненә ике-өч кашыктан артык ашамау хәерле булыр.

Чи ризык белән туклануның файдасы күп!

Табигый таләпләргә туры килгән рационда витаминнар һәм биологик актив матдәләр җитәрлек була, чөнки анда чи яшелчәләр, җиләк-җимеш, соклар һәм башкалар да каралган. Шунлыктан, бөтен азыкны чи килеш ашауның кирәге юк, әлбәттә.

Ашарга яраклы булган барлык ризыклар да азык була ала. Кеше 600 төрле җимеш, 200 төр чикләвек, 300 гә якын тамыразык һәм яшелчәләр, үлән һәм яфракларны азык итеп файдалана. Үзенең химик составы буенча үсемлекләрдән булган азыкларны углеводлы, минераллы һәм витаминлы дип әйтергә була, чөнки аларда бөтен витаминнар, аксым һәм җитәрлек дәрәҗәдә сай бар. Иң күп аксым чыганагы булып чикләвекләр, кузаклылар, төсле кәбестә, шпинат, бодай һәм башкалар санала. Чикләвекләрдә аминокислоталар күп. Үсемлек майларындагы май кеше организмы өчен файдалырак һәм ул бу яктан каты майлардан өстен тора.

Чи җимешләр минераль тозларга бай. Җимешләрнең кабык эчендә булуы аларны организмга зарарлы кушылмалардан да саклый.

Азыкларны чи килеш ашау эчәкнең эшчәнлеген артгыру өчен бик яхшы ысул. Чи крахмал эчәкнең мускулларын кузгатып, ризыкны эшкәртергә мәҗбүр итә, шуның аша организмда матдәләр алмашы уңайлана.

Ризыкларны чи килеш ашау симерүдән дә саклый. Ул ач торып ябыгудан нәтиҗәлерәк. Чи ризыклар белән туклану подагра, ревматизм авыруыннан хәлне җиңеләйтә, сидек әчелегеннән организмны чистарта.

Атеросклероз, тире авырулары, кан басымы югары булганда һәм күп кенә башка авыруларга да чи ризык белән тукталу дәва була ала.

Әмма пешкән ризык ашауга гына күнгән организмга кинәт чи ризык белән туклануга күчүнең зарарлы нәтиҗәсе дә булырга мөмкин. Шуның өчен табиб белән киңәшеп, акрынлап, сабырлык белән эш итәргә кирәк.

igelek.ru сайтыннан алынды

Балаларыгызны талаштыруның 8 ысулы

Кайвакыт әти-әниләр үзләре дә сизмәстән бертуганнар арасына кара мәче йөгертә. Әлбәттә, бу зыян алырга теләгәнлектән түгел, ә тәрбияләү максатыннан. Тик ахыры шулай тәмамлангач аның нидән башланганы әллә ни әһәмиятле түгел шул.

Шуңа сезнең игътибарга бала белән ДӨРЕС сөйләшү кагыйдәләрен тәкъдим итәбез.


1. Һәрдаим кем олы, кем кече икәнен әйтеп тормагыз
«Аңа нишләсә дә ярый, ул бит кечкенә», «Юл куй, син бит олырак!», «Абыеңа каршы дәшмә!» — бу сүзләрне онытыгыз. Аралары 1-2 генә түгел, 5-6 яшь булса да, яшүсмер бала да сезнең игътибарыгызга, яклавыгызга мохтаҗ. Араларында нәфрәт тудырмас өчен дөрес формада олы балагызгы аңлата белегез: «Мин энеңне ашатам, чөнки ул әле бу эшләрне башкара белми», «Син үзең дә шундый күңелле итеп уйный идең, кушылырга да кирәкмидер?»

2. Баларыгызны бер-берсе белән чагыштырмагыз
Ярамый: «Син әле дә 2 сүз сөйләшә белмисең, абыең бу яшьтә озын-озын җөмләләр белән аңлата иде инде!», «Апаң бөтен эшләрен бетергән, син һаман маташасың»
Һәр бала да индивидуаль сыйфатларга ия, берәү бар эшләрен дә тиз башкарса, икенчеләргә салмаклык хас. Аларны чагыштыру кирәкми.

3. Әйбәт һәм начар балага бүлмәгез
Ярлык элеп, рольләр биреп тәрбияләргә бик җиңел, тик дөрес түгел. «Ул һаман күңелсезлекләргә эләгә», «Ул минем авыр бала шул» дип әти-әниләр үзләрен акларга тырыша. Гаиләдә балалар саны күп, тәрбиягә вакыт аз калганда бу сүзләр еш кабатлана. Тора-бара әти-әнигә ияреп башка туганнары да баланы шул сүзләр белән «кыерсыта» башлый. Ә кыерсытылучы бу сүзләр аңына сеңеп үзе дә ышана башлый.


4. Көндәшлек уятмагыз
Ярамый: «Кем беренче өйгә йөгереп кайтып җитә?», «Кем тизрәк боткасын ашап бетерә?»
Баланы үзең теләгәнне эшләтергә бер дигән ысул. Тик ул команда духын бетереп, бертуганнарны бер-берсенә каршы котырта.
5. Икесенә бер эш кушыгыз
Ярамый: «Футбол абыең уйный, син хоккейга йөрерсең»
Бала олы туганына карап гел футбол турында хыялланырга, үсә төшкәч хыялына каршы килгәнегез өчен үпкәсе калырга мөмкин. Аның теләгенә игътибар бирегез.

6. Ачулы сүзләрен эчендә калдырмагыз
Бала ачулы булганда, «Энең турында андый сүз әйтмә!» дип туктатмагыз. Үз фикерен белдерергә аның тулы хокукы бар. Боларны әйткән очракта балага дөресен аңлату сезнең бурыч.

Авырулардан шифа табу өчен укыла торган догалар

Авыру кеше хасталыгыннан котылу өчен, вакытны сузмыйча, табибка барырга тиеш. Табиб әйкәннәрне үтәгәндә догадан да файдаланырга мөмкин. Авыру бу догаларны үзе укырга мөмкин, башка кешедән дә укыта ала.

Тәһарәтле хәлдә башта «Фатиха» сүрәсе, соңыннан Коръәни Кәримнән шифа аятьләре укы­лыр. Бу аятьләр түбәндәгеләр:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ. وَيَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ . وَ يُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ.

«Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим. Вә йәшфи судүүра каумим-мүэминиин. Вә йүзһиб гайза кулүүбиһим».

(Аллаһ мөэмин кавеменең күкрәкләренә шифа бирер, күңелләрендәге үч алу һәм дошманлык тойгыларын бетерер.) («Тәүбә» сүрәсе, аять 14-15.)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ . يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌمِنْ رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ .

«Йәә әййүһән-нәәсү каде жәә-әткүм мәүгыйзатүм-мир-раббикүм вә шифәә-үллимәә фис-судүүри вә һүдәүв-вә рахмәтәл-лил-мүэминиин.»

(Әй, кешеләр! Сезгә Раббыгыздан бер нәсыйхәт һәм йөрәкләрдәге авырлыкларга бер шифа, мөэминнәр өчен бер һидаять һәм рәхмәт килде.) («Юныс» сүрәсе, аять 57.)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ . وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْءَانِ مَا هُوَ شِفَآءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ .

«Вә нүнәззилү минәл-куръәәни мәә һүә шифәә-үв-вә рахмәтүл-лил-мүэминиин.»

(Без Коръәндә мөэминнәр өчен шифа һәм рәхмәт булган аятьләр иңдерәбез.) («Исра» сүрәсе, аять 82.)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ . وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ .

«Вә изәә мәридътү фәһүә йәшфиин».

(Авырган вакытта миңа Аллаһ шифа бирер.) («Шүгара» сүрәсе, аять 80.)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ . قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُو هُدًى وَشِفَآءٌ .

«Куль һүә лилләзиинә әәмәнүү һүдәүв-вә шифәә».

(Әйт ки, ул (Коръән) инанганнар өчен һидаять һәм шифадыр.) («Фуссыйләт» сүрәсе, аять 44.)
Бу аятьләр укылганнан соң түбәндәгечә дога кылына:

اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبِ الْبَأْسَ إِشْفِ أَنْتَ الشَّافِى لَا شِفَاءَ إِلَا شِفَاؤُكَ شِفَاءٌلَا يُغَادِرُ سَقَمًا. اللَّهُمَّ إِشْفِ عَبْدَكَ يَنْكَأْ لَكَ عَدُوًّا أَوْ يَمْشِ لَكَ إِلَى صَلَاةٍ .

«Әллааһүммә раббән-нәәси әзһибил-бәэсә ишфи әнтәш-шәәфи ләә шифәә-ә илләә шифәә-үк. Шифәә-үн ләә йүгаадиру сәкамән. Әллааһүммәшфи габдәкә йәнкә ләкә гадүввән әү йәмши ләкә иләә саләәтин».

(Аллаһым! Әй, инсаннарның Раббысы! Авыруны юк итүче! Авыруны бетерүче шифа бир. Шифа биргән бары тик Син генә, Синнән башка шифа бирәчәк беркем дә юктыр. Аллаһым! Шул колыңа шифа бир ки, Синең дошманыңа зарар бирсен яки Синең ризалыгыңны казану өчен намаз кылып йөрсен.)
بِسْمِ اللهِ أَرْقِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُؤْذِيكَ مِنْ شَرِّ كُلِّنَفْسٍ أَوْ عَيْن حَاسِدٍ . اللَّهُمَّ يَشْفِيكَ بِسْمِ اللهِ أَرْقِيكَ .

«Бисмилләәһи әркыйикә мин күлли шәй-ин йүэзиикә мин шәрри күлли нәфсин әү гайнин хәәсид. Әллааһүммә йәшфиикә бисмилләәһи әркыйикә».

(Сиңа борчу, җәфа биргән һәр нәрсәдән, һәр көнләшкән нәфестән яки күз тиюдән Аллаһының исеме белән сиңа шифа телим. Аллаһ сиңа шифа бирсен. Аллаһының исеме белән сиңа шифа телим.)
أَعُوذُ بِكَ اَللَّهُمَّ مِنَ الْبَرَصِ وَالْجُنُونِ وَالْجُذَامِ وَمِنْ سَيْئِ الْأَسْقَامِ

«Әгуузү бикәллааһүммә минәл-бәраси вәл-җүнүүни вәл-җү-зәәми, вә мин сәй-ил-әскаам!»

(Йә Аллаһым, мине диваналыктан һәм дә төрле яман авырулардан сакла!)
اَللَّهُمَّ جَنِّبْنِي مُنْكَرَاِت الْأَخْلاَقِ وَالْأَعْمَالِ وَالْأَهْوَاءَ وَالْأَدْوَاءَ

«Әллааһүммә, җәннибнии мүнкәратил-әхләкый вәл-әгъмәә-ли вәл-әһвәә-ә вәл-әдвәә-ә».

(Йә Аллаһым! Бозык эшләрдән, сыйфатлардан, бозык хыялдан, чирләрдән Үзең сакла!)

Закир Фаттахов-Мухаметов