«Тәрбиясезләр» — Диләрә ЗАРИФ (хикәя)

Влада Семенова рәсеме

Нәҗип авыл клубына йөрергә ярата. Рәхәтләнә генә! Домино-шахматларны атып-чөеп калдыра, йә булмаса, вак-төяк малай-шалайны якасыннан йолкып кына ыргыта да урынына үзе килеп утыра. Эреле-ваклы гармуннарның әле берсен алып шыгырдата, әле икенчесен… Монда беләгенә кызыл бәйләгән бәйләнчек дежурныйлар да, атлаган саен ачуланып торучы укытучылар да юк. Клуб мөдиренең кисәтүенә бик исе китеп тормый әле.

Беркөнне клубта җиденчеләр концерт куйган иде. Нәҗип иң алгы рәттә шартлатып көнбагыш ярып утырды.

– Төкеренмә инде! – дип кисәтүчеләргә тамчы да исе китмәде.

– Ошамаса, күчеп утыр! – дип кенә җибәрде. Сәхнәгә чыккан малайларның җырлавын ошатмыйча, тамагын ерта-ерта:

– Клуб чүпләп йөрмәгез! – дип кычкырды.

Бер кыз бик тырышып биергә тотынган иде, эчен тота-тота хахылдап көлде. Кызый, гарьләнеп, биеп бетермичә кереп китте.

Иртәгесен Нәҗипне укытучылар бүлмәсенә чакырдылар. «Тотынырлар инде акыл өйрәтергә!» – дип тиргәнә-тиргәнә генә кергән иде, эш бүтәнчәрәк булып чыкты.

– Әйдә, бәйрәм концерты оештырырга булыш әле, – диделәр.

Шаярталар, билгеле! Нәҗип авызын ерды:

– Бик кирәге бар иде…

– Ник? Синең тавыш ярыйсы дип әйтәләр, бер җырлап чыксаң, әйбәт булыр иде!

Чынлап әйтәләр микәнни? Җырлавын җырлый ул анысы, тик сәхнәдә түгел. Җәен көтү каршыларга барганда, кышын чана-чаңгы шуганда…

– Нәрсә, булдыра алмассың микәнни? Әллә сәхнәгә чыгарга куркасыңмы?

Нәрсә, улмы?! Тапканнар куркак кеше!

– Һе, нәрсә дип беләсез соң ул сәхнәне? Кирәк булса, чыгармын да, керермен дә!

… Ул чагында әтәчләнгән иде дә… Чираты якынлашкач, никтер йөрәге дөп-дөп тибә башлады әле. Аякларына бүрәнә таккандай булды. Тамагы кипте. Клубтан чыгып качар дәрәҗәгә җитте. Уф, ни булса – ул, тәвәккәлләде…

Аны сәхнәдә күрүләре булды, беренче рәттә утыручы малайлар көлешеп алды. Нәҗип аларга ачуланып карады. Җырын башлый алмый азапланды. Ничә тапкыр кабатлады бит инде ул аны, югыйсә! Ниһаять, авызын кабат ачкан иде, берәү каты итеп йөткереп куйды. Нәҗипнең күз аллары караңгыланды, аяклары тотмас булды. Булмады, кулын селтәп, кереп үк китте. Бүрек-пәлтәләрен кочаклап кына алды да туп-туры урамга атылды.

… Залдагы халыкның тәрбиясезлегенә бик тә күңеле рәнҗеде Нәҗипнең.

«Мин – балачак иленнән!» — Йолдыз Шәрапова шигырьләре

Язмышыма бик рәхмәтлемен – ул хезмәт юлымның бик күп елларын әдәби иҗатның бишеге булган, илһам канатлары куйган, балачагымның татлы хыялы “Яшь ленинчы» газетасы (хәзер “Сабантуй” журналы) белән бәйләде. Нәкъ менә шул балалар матбугаты мине бүгенгесе көндә төрле милләт балалары яратып укый торган дистәдән артык китаплар язучы шагыйрә апа итте дә инде. Рәхмәтемнең иң зурысы аңа.

Тылсымлы иде шул ул безнең газета, балачакның үзе кебек серле, сихерле иде. Хәзер дә аның сабыйларның якын дусты, киңәшчесе булып калуын телим. Мин мәңгегә синең белән, балачак!

Йолдыз апагыз Шәрапова

Балалар өчен шигырьләр — Лилия Нурлы

Лилия НУРИЕВА 1983 елның 7 августында Актаныш районы Иске Сәфәр авылында дөньяга килә. Әдәби тәхәллүсе — Лилия Нурлы. Урта белемне ул туган авылында, ә югары белемне КДУның татар филологиясе факультетында ала. Кечкенәдән шигырьләр яза, рәсем ясарга ярата. Хәзерге көндә Лилия КФУда аспирантурада укый. Казан педагогика көллиятендә укыта. 2016 елда яшь иҗатчыларның «Иделем акчарлагы» конкурсында аның балалар өчен язылган шигырьләре 1нче урынга лаек булды.


Әти балыкка киткәч

Иртән-иртүк торды да

Әти китте балыкка.

Үзе белән нигәдер

Алмады бер кармак та.

 

Кичен әтием кайтты

Бер чиләк балык белән.

Кармаксыз тоту җаен

Каян микән ул белгән?!

 

– Әтием, дим, әтием!

Бу кадәрле балыкны,

Кулланмыйча кармакны,

Ничек тоттың, әйт әле,

Шаккатырып халыкны?

 

– Улым, – диде әтием. –

Нәни аның хәйләсе:

Бүген миңа булышты

Серле балык ятьмәсе.


Явыз малай

Бүген мине кабаттан

Елатты “явыз” малай:

Чәчтән тартты, йолыкты,

Колакны борды, ай-яй!

 

Орышты тәрбияче:

– Ярамый, энем, алай!

Дусрарыңны кыерсыту

Бер дә килешми болай.

 

Инде ничәнче тапкыр

Гел елата шул малай.

Бүтән эшләмим ди дә,

Янә оныта бугай.

 

Ә хәйләсен соңыннан

Әйтеп салды ул үзе:

Мине ошаткан булган,

Яратып кына тарткан.


Мин әнигә булышам

Мин инде бик зур малай

Әниемә булышам.

Өйләрне җыештырам,

Савыт-саба юышам.

 

Кулыма чүпрәк алып

Сөртәмен тузаннарны.

Урамнан үткән чакта

Сәламлим узганнарны.

 

Карап калалар арттан:

– Нинди зур малай, – диеп.

Мактаганны яратам:

Кызарам, башны иеп…

 

Мин бит инде зур малай,

Һәр эштә дә алдырам.

Бераз үссәм, әнигә

Бернинди эш калдырмам!

 

Мин авырган чагында

Мин авырган чагында

Әнигә читен, беләм.

Төн йокысын калдырып

Утыра минем белән.

 

Балын, сөтен, чәйләрен,

Бирә кура җиләген:

– Мәтрүшкәләп эч, улым,

Бетәр салкын тигәнең.

 

– Файдасын сизәм, әни.

Килә тизрәк торасым:

Уйныйсым, шаярасым,

Бакчаларга барасым!

 

Мин сәламәт чагында

Әнигә бик зур бәйрәм.

Шуңа кайчак авырсам да

Сиздермәскә өйрәнәм!


Туңдырма

Ятамын иртән йоклап,

Әни уята уйнап:

“Әйдә, балам,тор инде,

Каласың инде йоклап…”

 

“Әз генә, әни, ятыйм.

Төшемне күреп калыйм.

Минем кулда туңдырма,

Бик тәмле – шуны ялыйм!”

Ерак-ерак илләрдә… Илдар НӘФИЕВ (Әкият)

Ерак Африкада – бик эссе якларда бер Принцесса яшәгән. Нәкъ баклажан кебек кап-кара булган ул. Үзен көзгедән күргән саен:

– Кояштан шулай карала торганмындыр инде, – дип уфтана икән.

Принцесса ак тәнле Принц турында хыялланган, аның ак атка атланып килүен теләгән – бу хакта китаплардан укып белгән. Принцның үзен эзләвенә, аны салкын кыш була торган, җирләр һәм агачлар ап-ак кар белән капланган корольлегенә алып китәчәгенә ышанган. Анда баргач, үзенең дә кап-кара булмаячагына, әйләнә-тирәдәге һәммә нәрсә кебек агарачагына өметләнгән.

– Тагын хыялланып утырасыңмы? Бүтән эшең юкмени? – Моны кызының бүлмәсенә килеп кергән әнисе әйткән. Үзе серле генә елмая икән. – Ярый, бар, каршыла Принцыңны! Шундый чибәр ул, күзләр камаша хәтта!

– Кайда ул?! – дип сикереп торган Принцесса, тиз генә кершән ягынган да күптән көткән кунагын каршыларга йөгергән.

Принц капка алдында киң елмаеп басып тора, ап-ак тешләрен ялтыратып, банан ашый икән. Үзе киң җилкәле, ефәк киемендә алтын һәм алмазлар җемелдәшә, ә янәшәсендә ап-ак ат басып тора ди.

Әмма… Принцның йөзе баклажан кебек кап-кара икән.

“Йә, ярар, болай да бик чибәр, – дип уйлаган Принцесса. – Безнең Африкада башка төслеләре юк бит инде…” Ул, ягымлы елмаеп, Принц белән исәнләшкән.

– Юлдан ачыгып килгәнсездер, әбәткә баклажан кыздырдык, рәхим итегез, – дигән ул.

– Әйе, баклажан яратам мин, – дип җавап биргән Принц, һәм аңа бриллиантлар белән бизәлгән бүләген сузган.

Туйдан соң яшьләр бик салкын кыш булган, җиргә ап-ак кар яткан ерак илгә ял итәргә чыгып киткәннәр…