Казанда — туңдырма бәйрәме! /фотолар/

Бу ялларда Казанның Горький исемендәге паркында туңдырма бәйрәме узды. Бәйрәмгә килүчеләр төрледән-төрле туңдырма белән сыйландылар, бу тәмле ризыкның ничек ясалуын күрделәр, күп кенә бәйгеләрдә катнашып, күңел ачтылар.

 

Мөселман балалары Сабан туена рәхим итегез!

15 июль көнне Балтач районы Борбаш авылында Бөтенроссия мөселман балалары Сабан туе узачак. Көрәш буенча абсолют батырга бүләккә — скутер. Көрәш 18 яшьтән кечерәк булган егетләр арасында оештырыла.

Фото: dumrt.ru

Билгеле булганча, соңгы елларда Балтач районының Борбаш авылы җирлегендә бик күркәм чара — мөселман балалары Сабан туе оештырыла. Ошбу бәйрәмне оештыручы һәм башлап җибәрүче – Татарстанның баш казые, Балтач районының имам-мөхтәсибе Җәлил хәзрәт Фазлыев. Тумышы белән ул Борбаш авылыннан һәм күп еллар туган ягының үсеше белән актив шөгыльләнә, меценатлар, матди ярдәм күрсәтүчеләрне җәлеп итә. Соңгы елларда бәйрәм Бөтенроссия күләмендә уздырыла башлады һәм анда Татарстан районнарыннан тыш, Ульяновск һәм Киров өлкәләреннән, Башкортстан, Мари Иле, Оренбургтан да балалар килеп катнаша.

Фото: dumrt.ru

Сабан туе балаларның Коръән һәм догалар укулары, мөнәҗәт әйтүләр, җыр-шигырьләр белән үрелеп барачак. Бәйрәм кысаларында балалар өчен төрле уеннар, ярышлар, рухи кыйммәтләрне барлаучы чаралар оештыру каралган.

Әлеге бәйрәмне оештыручыларның берсе, Борбаш авылы җирлеге башлыгы Равил Галимуллин сүзләренә караганда, быел да балалар Сабан туеның күрке булып милли көрәшебез торачак. Бәйге 18 яшьтән кечерәк булган егетләр арасында 36, 50, 65, 75 кг.га кадәр һәм 75 кг.нан авыррак үлчәүләрдә узачак. Көрәшчеләргә паспорт белән килү шарты куелган. Шунысы мөһим, көрәштә катнашырга теләк белдерүчеләр иртәнге сәгать 10га кадәр үлчәнергә һәм теркәлергә тиеш. «Бер келәм генә булачак, ә көрәшчеләр саны 150дән дә артып китәргә мөмкин. Шуңа бәйрәмнең ачылыш тантанасы узуга көрәш ярышларын башлаячакбыз», ди Равил кардәшебез.

Фото: dumrt.ru

Үз авырлыкларында чемпион исеменә лаек булган егетләр арасында бәйрәмнең төп бүләге — скутер уйнатылачак. Үз үлчәүләрендә беренче, икенче, өченче һәм дүртенче урыннарны яулаган яшь көрәшчеләргә акчалата бүләк каралган.

Фото: dumrt.ru

idel-tat.ru

Лагерь белән — сәяхәткә! /фотолар/

Менә җәйге каникулның беренче ае да узып китте. Июнь аенда бер төркем бала Тымытык урта мәктәбендә оештырылган «Шатлык» исемендәге лагерьда ял итте. Лагерьда ялыбыз бик күңелле узды. Күңелле булмаслык та түгел шул! Без төрле урыннарга экскурсияләр оештырдык, күп сәяхәтләр кылдык. 

Чираттагы бер экскурсиябезне Әгер авылындагы теплицага оештырдык. Теплицаның хуҗалары — Корбановлар династиясе. Менә 10 ел инде ирле-хатынлы Вазыйх Сәет улы, Җәмилә Хәсән кызы һәм уллары Илдар, теплицаны тернәкләндереп, 1 гектар мәйданда кыяр, тагын 1 гектар мәйданда помидор үстерәләр. Соңгы 2 елда бакча җиләге дә үстерә башлаганнар. Зур көч куеп башкарыла торган бу хезмәтләрендә аларга яшелчә, җиләк-җимеш үстерүдә тәҗрибәләре зур булган Үзбәкстан ягыннан күчеп килгән гаиләләр дә ярдәм итә икән. Теплица түшәменә кадәр үрмәләп үскән кыярлар, йодрык зурлыгы кып-кызыл помидорлар янына басып фотога да төштек. Кыяр теплицасында искиткеч эссе. Африкадагы эсселек тә андагыга җитә алмас. “Сез монда кыш көне килегез. Тышта ап-ак кар, ә теплица эчендә – яшеллек. Бик матур була”, — дип озатып калды Вазыйх абый. Корбановлар – юмарт кешеләр. Әгердә уздырылган Коръән ашларына да, Азнакайда уздырылган Ифтар мәҗлесләре табынына да үзләренең яшелчәләреннән өлеш чыгаралар икән. Лагерь балаларына да, күчтәнәч итеп, 3 тартма кыяр биреп җибәрделәр алар.

Аннан соң без УПТЖ тернәкләндергән Әгер чишмәсенә юл тоттык. Күтәнәч кыярларыбызны шунда юып ашадык, чишмә суыннан авыз иттек. Чишмә кырые зәвык белән җиһазландырылган. Балалар атынгычларда атындылар.

Лагерьның башыннан ук төрле-төрле концерт номерлары әзерләдек. Максатыбыз – күрше авыл лагерьларына барып концерт кую иде. Концерт номерлары әзерләүдә лагерь тәрбиячеләренә (Сабирова Р., Нургалиева Х.Ә., Шигапова Е.Н., Хәйруллина Ә. Г.) ярдәмгә Тымытык музыка мәктәбе укытучысы Мостаева Л.И. килде. Лагерьга йөрүче барлык балаларны да катнаштырып, “Кашыкчылар ансамбле” оештырды. Аңа, үз теләге белән, лагерьдагы ялны тагын да күңелле итү өчен тырышып йөргәне өчен, рәхмәтебез чиксез. Номерлар әзер булгач, күрше Урсай һәм Сарлы авылы лагере балаларына, авылыбызның “Аккош” балалар бакчасына, мәктәбебезнең безне тәмле ашлар пешереп сыйлаган пешекчеләренә, техэшчеләргә концерт куйдык. Сарлы авылында концерт куйгач, төшке ашны ашап, Чатыртау түбәсенә дә менеп төштек. Концерт программасы белән тагы да йөрергә теләгебез зур иде, кызганычка каршы, лагерь көннәребез бетеп китте.

Татарстан белән Башкортстанны тоташтыручы Ык күперенә дә экскурсия оештырдык. Октябрьск шәһәреннән килгән балыкчыларның балыкларын тотып (әйтерсең үзебез тоткан!) фотога да төштек, шарлавыкны күзәттек, УПТЖ оешмасының Ык елгасыннан су кудыра торган “стаканына” да кереп чыктык.

Шулай ук балалар 3 мәртәбә Азнакайның “Восток” кинотеатрына мультфильм карарга бардылар, Ишкәев паркындагы атынгычларда атындылар, хайван сыннары янына басып, фотога төштеләр, Азнакай музеендагы экспонатлар белән дә таныштылар. Шулай ук мәктәпкә дә кино һәм Планетарий килде.

Экскурсияләр булмаган көнне балалар мәктәп спортзалында, футбол мәйданчыгында, ишек алдында төрле хәрәкәтле уеннар уйнадылар, рәсем ясадылар, газеталар чыгардылар. Бу эшләрне оештыруда безгә Лениногорск шәһәрендә педагогик белем алучы студент кызлар (Күктәкә авылы кызлары) Камилова Г. һәм Йосыпова Р. ярдәм иттеләр.

Әлбәттә, июнь аеның челләсендә, мәктәп автобусы булмаса, бу кадәр күп экскурсияләргә йөри алмас идек. Кая барырга теләсәк, шуңа каршы килмәгән лагерь җитәкчесе Гарипова Г. С.га һәм автобус йөртүчебез Әхмәтов Х.С.ка тәрбиячеләр исеменнән рәхмәтебезне җиткерәбез.

Лагерь ябыласы көнне һәр балага сабын куыклары тараттык. Күккә кадәр күтәрелгән куыклар астында бии-бии, лагерьның эшен төгәлләдек. Балалар, үзләренә дип әзерләнгән 3 әр пакет күчтәнәчләрен күтәреп , сөенә-сөенә кайтып киттеләр. Лагерь балаларга ошагандыр дип уйлыйбыз. Һәрхәлдә, безгә, тәрбиячеләргә, балаларның ялын оештыру бик ошады. Балачакка кайткан кебек булдык.

Халидә Нургалиева,
Азнакай районы Тымытык урта мәктәбенең татар теле һәм әдәбияты укытучысы, лагерь тәрбиячесе

Кукмарада һөнәрчеләр бакчада ук әзерләнә! /фоторепортаж/

4 июльдә Кукмара районында Татарстанның мәгариф һәм фән хезмәткәрләре республикакүләм август киңәшмәсе кысаларында секция утырышы уза. Ул балаларга өстәмә белем бирү системасының йөз еллык юбилеена багышлана. “Татарстан Республикасында өстәмә белем: үсеш векторы” дип исемләнгән утырыш кысаларында Кукмара районының әлеге өлкәдәге эш тәҗрибәсе белән танышачаклар.

Кукмара районында 61 балалар бакчасы эшли, шуның унысы район үзәгендә урнашкан. Аларның һәрберсендә балаларда кече яшьтән һөнәргә мәхәббәт тәрбияләүне максат итеп куялар. Шуларның берсе – “Йолдызлык” балалар бакчасы.

Роберт Мансуров, район мәгариф идарәсе башлыгы:

– Районның балалар бакчаларында сабыйларны иртә яшьтә һөнәргә тарту буенча актив эш алып барыла. Белем бирү оешмалары һәм предприятиеләрнең тыгыз хезмәттәшлеге нәтиҗәсендә балаларда – үсеп килүче буында эш бирүчеләр тарафыннан ихтыяҗ зур булган эшче һәм инженер һөнәрләренә карата уңай имидж туа. Бүген белем бирү оешмаларының максаты – баланы физик, эмоциональ, рухи-әхлакый һәм акыл ягыннан үстерү генә түгел, ә балаларны материаль дөньяда яшәргә, материаль кыйммәтләр белән төгәл эш итәргә, булган кадәрне арттыру өстендә эшләргә өйрәтү дә.

2015 елда ачылган Кукмараның “Йолдызлык” балалар бакчасында 300 бала тәрбияләнә. Һөнәргә мәхәббәт уяту эшчәнлекләре үрнәк итеп куярлык.

Зөһрә Зиннәтуллина “Йолдызлык” балалар бакчасы мөдире:

– Районда һөнәрчелек нык алга киткән. Кукмара яшьләре WorldSkills, JuniorSkills бәйгеләрендә сынатмый. Балалар да һөнәргә өйрәнеп үссен дип, “БалаСкилс” проекты булдырдык. Ике еллап эшләүче әлеге проект үзенә 7 үзәкне берләштерә. Шул рәвешле бакчадагы һәр бала (кече яшьтәгеләре уен формасында) һөнәргә өйрәнеп үсә. Алар тегә, төймә тага, агачтан төрле әйберләр ясарга өйрәнә, флористика, декор белән бизәү эшенә өйрәнә, тәм-том пешерә, хәтта балчыктан чүлмәк әвәли һәм итеп басу эшенә дә өйрәнә. Максатыбыз – балаларны һөнәргә өйрәтү, аларны туган төбәкләренә кирәкле һөнәр ияләре итеп тәрбияләү һәм гореф-гадәтләрне саклау.

…“БалаСкилс” проекты Кукмараның танылган оешмалары – итек фабрикасы, металл савыт-саба җитештерү берләшмәсе һәм тегү фабрикасы белән берлектә тормышка ашырыла. Балалар өчен аларга экскурсияләр оештырыла. “Гаилә белән бакчаның бердәмлеге көчле. Әти-әниләр – зур ярдәмчеләр”, – ди мөдир. Сер итеп кенә әйтәбез: Кукмарада балалар бакчасына иң зур чират нәкъ менә “Йолдызлык”ка икән.

Фәрит Салихов

Ринат Нәҗметдинов фотолары

Яшь әниләр — бизнеста!

Дөньяга баласы аваз салу мизгеленнән һәр әнинең яшәү рәвеше үзгәрә. Ул бары тик нарасые өчен яши башлыйдыр кебек. Тик шулай да үзең турында онытырга ярамый. Шул максаттан, Татарстанның кайбер шәһәрләрендә әниләр өчен махсус клублар да оештырыла. Аларны үзенә күрә, замана теле белән әйтсәк, «кызлар аулак өе», дип атарга мөмкин. Нәкъ менә биредә хатын-кызлар әни вазифасын алып бару белән беррәттән, төрле яктан үсәргә, хәтта декретта була торып, бизнес ачарга да өйрәнә. Һәм шунысы кызыклы: һәр дәрес – бушлай. Бары тик башыңа сеңдереп кал һәм белемнәрне кулланырга гына өйрән!

Татарстанның автокаласы Яр Чаллыда декреттагы әниләр өчен берьюлы ике проект башлап җибәргәннәр. Шуларның беренчесе – «Заман» яшьләр үзәгендәге «Мамина среда» проекты. Әлеге дәресләр һәр чәршәмбе өчәр сәгать – 9дан 12гә кадәр бара. Психология, иҗат, физкультурага багышланган дәресләр оештырыла биредә.

«Мамина среда» – ни ул?

«Мамина среда» – әниләрнең буш вакытын файдалы уздыруга юнәлтелгән чара. Мисал өчен, биредә эмоциональ халәт турындагы тренинг, фэйсбилдинг буенча мастер-класс, бию терапиясе кебек дәресләр булган. Аларны махсус тренерлар, психологлар алып барган. Коммерцияле структураларда эшләүчеләр дә бирегә килеп, чыгыш ясаган. «Заман», муниципаль учреждение булу сәбәпле, проектта катнашу әниләргә дә, чыгыш ясаучыларга да бушлай. «Мамина среда» проектына килер өчен кешеләр алдан язылып куя. Әгәр теләүчеләр күп булса, аларны берничә төркемгә бүләләр. Кайвакыт хәтта 35-40 декрет ялындагы әни килә икән.

– Без шуны аңладык, декреттагы әниләр дә төрле яклап үз-үзләрен үстерергә тели, моңа вакыт та таба. Әлеге проект апрель-май айларында эшләп килде. Җәй айларында без аны бераз туктатып тордык. Чөнки кайбер бегечләребез булдыра алмый, җитмәсә, әниләр дә башка эшләр белән мәшгүль. Хәтерлисезме икән, быел Татарстан Президенты Рөтәм Миңнеханов белән бер очрашуда хатын-кызлар бизнесы турында фикер алышканнар иде. Шуннан соң без әлеге проблеманың, чыннан да, кискен торуын аңладык. Әниләр ачык акционерлык җәмгыятьләрен ачарга, шәхси оешма, бизнес теркәргә тели, тик моның ничек эшләнәсен белми икән ләбаса. Шуңа да Яр Чаллыдагы «Эшмәкәрлек фабрикасы» белән берлектә «Мамина среда»дан кала, »«Бизнес в декрете» («Декретта — бизнес») дигән проект барлыкка килде. Монысы өч айга исәпләнгән. Анда эшмәкәр хатын-кызларга бизнес тармагында үзеңә тиешле ниша табарга, балалар белән бергә ничек барысын да алып барырга, кайсы юнәлешне өстенлекле итеп куярга, бизнес оештырып та, гаилә кыйммәтләрен дөрес итеп төзергә икәнен аңлаталарр, – дип сөйләде «Сабантуй» журналына Яр Чаллыдагы «Заман» яшьләр үзәге директоры Диана Мамакова.

«Декреттагы бизнес»ка балалары белән киләләр

Хәзерге вакытта «Декретта — бизнес» проектында 30 хатын-кыз катнаша. Аларның якынча 30 процентының, инде бала тапканчыга кадәр, бизнеслары булган. Тагын 30 проценты моңа кадәр тормышларын беркайчан да эшмәкәрлек белән бәйләмәгән булган. Тагын 40 процент кеше декреттан соң элеккеге эшләренә кайтмыйча, бизнесларын ачарга теләүчеләр.

Дәресләргә әниләр бәбиләре белән бергә йөри икән. Мисал өчен, 27 июньдә узган дәрестә әниләрдән кала, тагын 7 бала да булган. Кайвакыт «Заман» белгечләре дә балалар белән утырып тора икән. Тик декреттагы әниләр шулкадәр күнеккән ки: алар бала тавышын да игътибарны читкә юнәлтә торган күренеш, дип санамый. Балалары белән килгән башка әниләргә дә аңлау белән карый икән.

Әлеге проектны беркем дә финансламый. «Заман» үзәгенең 2 хезмәткәре идеясеннән башланып киткән ул. «Заман»лылар үзләренең танышларын чакыра, соңгылары исә бала белән декретта утыручы әниләргә белем бирә.

– Әле дәресләр бик күп узмаса да, алар әниләрне илһамландыра. Дөресен әйтим, беренче дәрескә 13 кеше килде. Алар бары тик тыныч кына, сөйләшмичә диярлек утырды, саклык белән генә карадылар. Тәүге мәлдә әниләр проектның бушлай булганына, бераз ышанмыйчарак тордылар. Ләкин икенче дәрестән соң инде азрак кымшана, ачылып китеп сөйләшә, тәкъдимнәр белдерә башлады. Әлбәттә, без декреттагы әниләрнең күбрәк эмоциональ халәтләренең үзгәрүен күрәбез. Һәм безнең төп максатыбыз да шушы, – дип аңлата Диана.

Гадәттә, без бушлай әйбер бары тик капкында гына, дип уйларга күнеккән. Диана фикеренчә, әгәр балалар мәктәптә, өстәмә белем бирү мәктәпләрендә түгәрәкләргә бушлай йөри ала икән, нишләп әле мондый мөмкинлекләрне олылар өчен булдырмаска, ди. «Без муниципаль учреждение, безнең укытучыларга хезмәт хакы түләнә. Аларга балаларны яки олыракларны укытумы – барыбер. Без яшьләр өчен дә бушлай хезмәтләр тәкъдим итәргә телибез. Алла боерса, бу эшебезне дәвам итәчәкбез. Чөнки моңа ихтыяҗ барлыгын күрәбез», – ди директор.

ФИКЕРләр:

Рузилә Мурзабаева, күп балалы әни:

– «Бизнес в проекте» турында мин Чаллы мэриясенең социаль челтәре битеннән укып белдем. Күрдем дә, шунда ук язылдым да. Баламның иң кечкенәсенә – 4 яшь. Аларны берүзем тәрбиялим. Моңа кадәр кечкенә генә бизнесым бар иде. Аны тагын да масштаблырак итәсем, шул ук вакытта хатын-кыз буларак та үсәсем килде.

Өч дәресебез узды инде. Беренчесе хатын-кызның язмышын билгеләү (предназначение) турында иде. Ул балачактан булган сәләтләреңне үстерүгә багышланды. Өченче дәресебез Түбән Камадан килгән спикер уздырды. Гаиләңә дә, иреңә дә, балаларыңа да, эшеңә дә вакыт калсын өчен, гармония һәм тотрыклылыкны ничек бергә алып барырга икәнлеген аңлатты. Җитмәсә, үзеңә дә, яраткан эшеңә дә вакыт калдырырга икәнлеген өйрәтте.

Чыннан да, дәресләрдән соң өйгә кайткач, ишеткән әйберләреңне анализлый, башкача эшли башлыйсың. Әле күптән түгел ир һәм хатын-кыз бурычларына багышланган тема булды. Бүген, мөгаен, 60 процент хатын-кызлар үз өстенә ир-ат бурычларын ала. Шуңа да аерылышулар күп була. Гаиләдәге мөнәсәбәтләр дә гармониядә булмый. Шуңа да ирләр эшләми. Үзем дә шушы сәбәп буенча аерылдым.

Безнең «Ир-ат бурычлары чиген атлап узарга ярамый» дигән дәрес булды. Әгәр ир-ат гаиләгә акча китерсен дисәң, балалар кайгырту, йорт, гаилә, сәламәтлек, гармониягә темага багышлан эшне сайларга кирәк. Ягъни гаиләдә гармония булсын өчен ир-ат территориясенә кермәскә кирәк. Хатын-кыз үзе ләззәт ала торган әйбер белән шөгыльләнергә тиеш. Мин үз вакытында төзелеш техникасы һәм кондиционер җайланмалары бизнесында эшләдем. Әйе, бу эштән акча да күп керде, тик шунысы да бар: гаиләдәге мөнәсәбәтләрдә аралар суынды. Чөнки мин эштән бик арып кайта идем, балага да вакыт калмады.

Аннары икенче, өченче баланы тапкач, мин балалар уен җиһазларын ясый башладым. Аларны кулдан эшлим, үзем буйыйм. Бүген без товарыбызны Татарстан шәһәрләре буенча гына түгел, Россия буенча да сатабыз. Киләчәктә балалар уен җиһазлары җитештерә торган фабрика ясарга телим. Курчак өйләрен ясап, балага илтеп биргәндә, без әниләрнед һәм балаларның хыялларын чынга ашуын, шатланганын күрү – минем өчен канәгатьлек алу хисе. Әгәр хатын-кыз үзе яраткан эше белән шөгыльләнә икән, ул аңа шул ук вакытта акча да алып килә. Хатын-кыз тормышта акча өчен түгел, ә ләззәт хисен алу өчен яшәргә тиеш. Ул бәхетле булганда, өйдәгеләре дә бәхетле.

Хәзер минем иптәшем бар. Шушы тренингларны узгач, мин шуны аңладым: ир-ат чикләренә тыгылмасаң, гаиләдә мөнәсәбәтләр башкача була. Башка хатын-кызларга да шушындый тренингларга барырга киңәш итәм. Чөнки без үзебезнең хатын-кыз икәнебезне онытмаска тиешбез. Хатын-кызлар ир-атлардан акча гына таләп итеп утырырга түгел, ә, киресенчә, илһамландырып торырга тиеш.

Тренинглардан соң, барысын да анализлагач, шуны аңладым, кич белән кайтып, балалар белән очрашкач, ашарга да пешерергә, бергә җыештырырырга, уйнарга да вакыт кала икән бит! Әлбәттә, балаларым эшем бар икәнен аңларга тырыша. Хәзер көндә миндә эшемә дә, гаиләмә дә вакытым кала. Иң мөһиме – бәхетле хатын-кыз булырга, өйдә ятарга кирәкми. Мин бу проектка тагын 2 дус кызымны да алып килдем. Безнең спикерларыбыз да буш сүз сөйләп китәр өчен генә килми, алар, чыннан да, файдалы киңәшләрен бирә. Үзләре үк «Сез бит хатын-кызлар, үз-үзегезне яратырга тиешсез!» дип әйтә. Хатын-кыз бит уникаль, универсаль кеше, барысын да эшли алабыз. Бу безгә ләззәт бирә. Тормышка зарланып утырырга түгел, ә бәхетле булыр өчен нәрсәдер эшләргә, үзеңне төрле яклап үстерергә кирәк!

Ирина Гыймранова, әни кеше:

– Мин «Мамина среда» проектында һәр чәршәмбе психология һәм фитнес дәресләрендә булдым. Барысы да бик ошады! Эмоциональ яктан да баеттылар. Күп яңа мәгълүмат белдем. Үзеңне иҗади яктан тормышка ашыру мөмкинлеген дә бирделәр монда. Мисал өчен, без мандала яки тормыш савытын ясадык. Шулай ук нумерология белү турында кызыклы иде. Без үзюбезнең шәхси елыбызны, тормыш юлы числосын белдек. Ә фитнес дәресләрендә безнең тренерыбыз һәрчак көч биреп, дәртләндереп, мотивация биреп торды. Барлык оештыручыларга да бик зур рәхмәт. Киләсе сезонны түземсезләнеп көтеп калам.

Алинә МИННЕВӘЛИЕВА

Фотолар: vk.com сайтыннан алынды

Фаҗига: ике сабыйны эссе суккан. Якыннарыгызны саклагыз!

Ростовта кичә фаҗига булган. 1 һәм 2 яшьлек ике сабыйны әти-әнисе 11 яшьлек олы кызларына калдырып, эшләре буенча киткәннәр. Олы кыз йоклап киткәч, кечкенәләре ишек алдында торган машинага чыгып утырганнар. Әллә ишек бикләнгән, әллә ача алмаганнар, бу ике баланы эссе суккан. Тончыккан балаларны кич кенә табып алалар. Аларны коткарырга соң була инде. Ростовта кояш нык кыздырган көннәр. Россиянең башка шәһәрләрендә дә шундый ук һава торышы. Кызу көннәр әле дәвам итәчәк. Үзегезне һәм якыннарыгызны саклый күрегез!