Теләчедә көрәш дөрес юлда: батырларын барлыйлар (ФОТО)

Теләченең яшь көрәшчеләренә тагын бер батыр якташлары – Сауш авылында туып-үскән Расих абыйлары белән якыннан танышу мөмкинлеге тудырылды. Районның “Батыр” спорт комплексында спорт остасы, күп Сабан туйлары батыры Расих Габдрахманов призына малайлар арасында – көрәш, ә кызлар арасында билбау көрәше буенча тәүге турнир оештырылды. Моннан утыз еллар чамасы элек район данын үсмерләр арасында яклаган көрәшче бүген үз дәвамчыларын мәртәбәле кунаклар рәтендә күзәтте…

Расих абый, диләр – шунысы күңелле

Теләчедә “Батыр” спорт комплексында иң зур уңышларга ирешкән көрәшчеләрен хөрмәтләп, аларның рәсеме төшерелгән һәм уңышлары язылган Дан әләмен күтәрүне гадәткә керткәннәр. Иң беренче булып Теләченең легендар көрәшчеләре – Наил Хәмидуллин әләме үз урынын алды. Аннан соң чират Фоат Шәйдуллин, Сәгыйть Гыйниятуллин, Раил Нургалиев, Илдар Гыйниятуллин, Рамил Корбанов кебек батырларга җитте. Бүген алар янында  Расих Габдрахманов хөрмәтенә Дан әләме дә күтәрелде.

Мәктәп елларында көрәш белән мавыга башлый Расих Габдрахманов. Районда җиңүчеләр арасына күтәрелә, яшьләр арасында Теләченең җыелма командасы составыннан чыкмый да диярлек. Студент елларында танылган остаз Марат Әхмәдиев кул астына килеп эләгә Расих, зур уңышлары да шул тренер исеме белән бәйле.

– Шушы балалар кебек кайчандыр үзем дә келәмгә тәүге адымнарымны ясаганым хәтердә, – дип сөйләде безгә 2000 елда республикакүләм ярышта легендар көрәшче Айрат Гыйлаевка гына оттырып, спорт остасы исемен яулаган Расих Габдрахманов. – Бала спортның нинди генә төре белән булса да шөгыльләнергә тиеш икән ул. Бүген әти кеше буларак шуны яхшы аңлыйм. Аларны начар гадәтләрдән йолып калуда, компьютер әсирлегеннән коткаруда өлеше зур аның. Шуңа да балалар арасында турнир оештыру эшенә бик теләп алындым. Балалар көрәш юлын сайлаган икән, аларга көрәшергә дә мөмкинлекләр күп булырга, малайлар көрәшеп үсәргә тиеш.

…2001 елда туган һәм кече яшьтәгеләр арасында уздырылды турнир. Быел аны район күләмендә генә уздырырга булганнар. Алдагылары тагын да киңрәк масштаб алырга мөмкин икән. Төп оештыручы шундыйрак фикер белдерде. Ә быел район чикләреннән чыкмауны турнирның үз җирлекләрендә кыйммәтен арттыру өчен яхшы, дип аңлаттылар. Тәүге турнирның тәүге җиңүчеләре Теләченеке булу начар мени?!

Көрәшчеләр бүген Расих абыйларының исемен телдән төшермәде. Бүләк отучылар бу исемне әле киләсе турнирга кадәр истә тотачак. “Расих абый, дип әйтүләрен ишетү күңелле”, – ди танылган көрәшче үзе дә. Без дә сөендек. Димәк, батырлар исемен онытмауда Теләчедә тагын бер зур эш башкарылды.

Улы – көрәшә, әтисе күзәтә

Кем ничектер, мондый бәйгеләрдә мәктәпкәчә яшьтәге һәм башлангыч сыйныфта укучы малайлар көрәшкәнен яратам. Теләчедә җырчы Салават призына уздырыла торган ярышта күргәннән соң, “орчык батырлар”, дип атый башладым үзләрен. Андыйларның көрәшүен күрү тагын да күңелле. Чөнки арада әтиләре данлыклы көрәшчеләр булганнары да шактый. Илдар Гыйниятуллин, Илдар Мараков, Айрат Зиябиев, Зөлфәт Ибраһимов… Бүген келәмдә инде уллары тәүге адымнарын ясый. Әнә, мәктәпкәчә яшьтәгеләр арасында финалда Адель Ибраһимов белән Ильяс Мараков бил алыша. Келәм читендә уллары өчен борчылган әтиләр шәйләнә – бер якта Теләче пәһлеваны Зөлфәт Ибраһимов үз-үзенә урын таба алмый, икенче читтә Илдар Мараков тынгысызлана. Әлегә Адель җиңү шатлыгын татый. Беренче җиңүе булмавына, Ильясның да батыр калачагына өметләнәбез. Зур мәйданнарга илтә торган юллар шулай салына ул.

Теләчедә легендар көрәшчеләргә алмашлар киләчәк. Турнирда 11 мәктәптән 131 көрәшче бил алышты. “Көрәш мәктәбе көчле, – ди районның спорт мәктәбе директоры Динар Гыйниятуллин. – Балаларны көрәшкә 8 тренер өйрәтә”.

Ә эш нәтиҗәләре келәмдә күренә. Расих Габдрахманов оештырган турнирга иң зур әзерлек белән Теләче мәктәбе укучылары килгәнлеген күрдек. Алар – беренче. Баландыш командасы – икенче, Олы Мәтәскә мәктәбе көрәшчеләре өченче булды.

Тәүге турнирның чемпионнары – Адель Ибраһимов (Теләче, мәктәпкә кадәр), Ибраһим Хәйретдинов (Баландыш, 25 кг), Раил Тимербаев (Баландыш, 28 кг), Ислам Зиябиев (Олы Мәтәскә, 32 кг), Рамил Антонов (Теләче, 36 кг), Наил Шакиров (Баландыш, 40 кг), Әнәс Галиуллин (Иске Җөри, 45 кг), Марсель Дәүләтшин (Югары Кибәхуҗа, 50 кг), Илмир Галәветдинов (Олы Нырсы, 55 кг), Илгиз Галимов (Кукмара, 60 кг), Инзил Ибраһимов (Теләче, 65 кг), Асаф Закиров (Олы Мәтәскә, 70 кг), Эмиль Мәүлин (Теләче, 75 кг), Руслан Котников (Теләче, 80 кг), Багир Зарипов (Теләче, авыр үлчәү).

Кызлар арасында билбау көрәшендә җиңүчеләр: Жасмин Гыйниятуллина (Теләче, 28 кг), Дилбәр Гыйниятуллина (Олы Мишә, 35 кг), Алсу Фәләхова (Теләче, 55 кг), Гүзәлия Гыйниятуллина (Теләче, авыр үлчәү).

 

  

Фәрит САЛИХОВ

Илназ Мөхәрләмов фотолары

 

 

 

4000 тапкыр «отжимание» ясап Гиннес рекордлар китабына эләкмәгән… (ВИДЕО)

Биш яшьлек (!) Рәхим Кураев исемле чечен малае 2 сәгать 25 минут эчендә 4105 тапкыр (!) отжимание ясый. Әлеге вакыйганы видеога төшереп Гиннеслар рекордлар китабына җибәрләр, инде яшь спортчының исеме китапка да теркәлер дип өметләнәләр…

Тик рекордларны теркәүче абый-апаларыбыз Рәхимне мультфильм карарга башын борды, отжимание ясаганда астына такта тыкты дип бу рекордны рәсми рәвештә теркәүдән баш тарталар. Иң кызыгы һәм кызганычы шунда: хаталарсыз тагын бер тапкыр кабатларга тәкъдим итәләр! Рәхим Кураевның әлеге рекордын Чечня башлыгы Рамзан Кадыровка багышлавы да игътибарсыз кала. Хәер әле, Рамзан әфәнде социаль челтәрләрдә үз сүзен әйтмәде, гадәттә, аның мөрәҗәгатьләреннән соң кешеләр гаепләрен танып гафу үтенә башлыйлар. Бу очракта да бәлки яшь спортчыга карата уңай нәтиҗә ясалыр.

2015 елның декабрендә Элиста шәһәрендә яшәүче Бату Боктаев 3 сәгатькә якын вакыт эчендә 4050 тапкыр отжимание ясап рекорд куйган булган инде. Тик аның рекорды шулай ук Россия рекордлар китабында юк. Анда бары тик 2016 елның февралендә 1000 отжимание ясаган 8 яшьлек Даниил Белых (Великий Устюг) исеме генә урын алган.

Кар юк? Без – чаңгыга! (ФОТО, ВИДЕО)

Мәгълүм татар халык мәкалендә кыштан – арбаны, җәйдән чананы әзерләргә киңәш ителсә дә, Татарстан чаңгычылары бу гыйбарәне үзләренә кабул иткән. Әле кар төшәргә шактый көннәр булса да, спортчылар инде бүгеннән чаңгы сезонына старт бирде, ләбаса!

Кар юк дип тормаганнар, роллер-чаңгыларын алганнар да «Ялта-Зәй» чаңгы базасына җыелганнар алар. Биредә 29-30 сентябрь көннәрендә чаңгы буенча Татарстан Республикасының җәйге чемпионаты һәм беренчелеге уза. Беренче көнне юниорлар һәм өлкәннәр роллерларда ярышса, икенче көнне кросс йөгерәләр. «Сабантуй» хәбәрчесе ярышларның беренче көнен күзәтеп кайтты һәм чаңгычыларның башка спорт төрләреннән аермалы якларын билгеләде.

1. «Ялта-Зәй» чаңгы базасы. Спортчыларга шөгыльләнү һәм ярышлар уздыру өчен техник яктан тулысынча камилләшкән. Трассаның югары дәрәҗәдәге ярышлар уздыру мөмкинлегенә ия булуы, яшәү урыннарының уңайлы һәм чиста тотылуы, хәтта ашханәдәге тәмле һәм дөрес ризык әзерләнүе  – барысы да төп чаңгы базасының уңышлы эшләвен дәлилли. Техник камилләшүе дигәннән, ТР чаңгы федерациясе президенты Илшат Фәрдиев сүз биргәнчә, ноябрь аенда биредә зур яңа табло урнаштырылачак һәм тамашачылар ярышларны өч камерадан күзәтә алачак.

2. Президент фатихасы. Ачылу тантанасы тәмамлангач, Федерация президенты  Илшат Фәрдиев шәхсән үзе һәр спортчының кулын кысып уңышлар теләде. Күрешкән арада берничә мизгел сүз әйтергә дә өлгерә тагын. Күренеп тора, Илшат Шәех улы аларны якыннан белә, тормышлары белән кызыксынып тора. Бу гамәл, һичшиксез, ихтирамга лаек.

3. Татарлык. Көрәш кебек аерым бер спорт төрендә миллилекне табу кыен түгел. Ә менә чаңгы спорты кебек массакүләм спортта татарларның урыны бармы икән? Ачылыш тантанасы вакытында татарча сүзләр яңгырау, һәм ул сүзләрнең шактый күп булуы шатландырды. Хәер, республикакүләм күп спорт ярышлары татар телендә алып барыла, алар арасында чаңгы ярышларының да булуы яхшы. Ә менә татар чаңгычылары белән мәсьәлә катлаулырак (Татарстан чаңгычылары белән бутамагыз). Юниорлар арасында авыл җирлегеннән килгән, татарча сөйләшә торган егет-кызлар күп иде. Мәсәлән, 10 сыйныфта укучы Сарман кызы Адилә Ганиева өчен җан атарга хәтта бөтен гаиләсе дә килгән. «Һәр ярышка шулай йөрибез инде, баланың теләге бар икән, аны үсендереп торырга кирәк, мөмкин кадәр ярдәм итәргә тырышабыз», – ди Адиләнең әнисе. Кызганыч, бу ярышта Адилә призлы урыннар яулый алмады. Шулай да җиңүче кызларның барысы да татарлар иде. Ә инде хатын-кызлар арасында пьедесталга менгәннәр арасында татарлар юк иде. Ирләр арасында шул ук хәл. Бу күзәтүләрдән коллегаларыбыз белән шаяру катыш җитди бер нәтиҗәгә килдек: татарлар мәктәп чорында гына йөгереп йөриләр! Зуррак үскән саен спортка хирыслык югаламы, әллә инде ялкаулык һәм тормыш мәшәкатьләре өстенлек аламы…

4. Тәгәрмәчле чаңгы. Чаңгы ярышы сезонлы спорт төре түгел, аның өчен кыш җиткәнен көтеп ятасы юк! Роллерларны киясең дә, трассага йөгерәсең. Тренерлар әйтүенчә, роллерда шөгыльләнү чаңгыга караганда шактый авыр. Шуңа күрә кыш һәм җәй көннәрендә күрсәткечләр аерыла.

5. Амбицияләр. «Быелгы сезонда федерация нинди максатлар куя?» дигән сорауга җавап бер – иң югары үрләр яуларга! Димәк, Россия Кубогы һәм чемпионатны оту дигән сүз. «Моның өчен сезон ахырын көтеп ятырга җыенмыйбыз, бүгеннән үк һәр ярышта шушы максатны күздә тотып катнашачакбыз», – ди Татарстан командасы баш тренеры Эдуард Шәйхенур ул Галеев.
Хәерле сәгатьтә!

<
>

Илназ Фазуллин

Яшь көрәшчеләр – җәйге лагерьда

Казан читендә гүзәл табигать кочагында урнашкан “Экран” спорт-сәламәтләндерү лагере соңгы еллардагы традицияләргә быел да тугры калган: татар милли көрәше белән шөгыльләнүче үсмерләрне үзенә кабул итеп алды. Лагерь Олимпия резервындагы “Тасма” балалар һәм үсмерләр спорт мәктәбе карамагында. Шуңа да биредә әлеге спорт мәктәбендә шөгыльләнүче балалар ял итә. Арада көрәшчеләр дә бар.

 

“Лагерь дуслаштыра”

“Экран”дагы бер генә мәйданчык та буш тормый: берсендә волейболчылар туп суга, тренажер залында да бер төркем спортчы яшьләрнең тимер чөюе күренә, ә агачлар арасыннан салынган тузанлы сукмакта үсеп килүче җиңел атлетлар бер-берсе белән узыша…

– Ә безнекеләрнең кичке әбәт вакыты. Аннары күнегүләрне башлыйбыз, – дип каршы алды безне җаваплы тренерларның берсе, “Ак Барс” көрәш сараенда үсмерләрне көрәш серләренә өйрәтүче Булат Хәбибрахманов.

Август аенда 18 көн дәвам итәчәк сменада көрәш түгәрәгенә йөрүче 40 малай җыелган. Шуларның 15е Булат абыйлары кул астында шөгыльләнсә, 25 малай – танылган тренер Николай Крыловның шәкертләре.

Ул арада ашханәдән Николай Васильевич Крылов үзе һәм аны уратып алган көрәшче малайлар да пәйда булды. Бәхет өчен күп кирәк мени: малайларның күзләре янып тора – туңдырма өләшкәннәр үзләренә! “Ә сиңа әле туңдырма ярамый! Терелеп кенә киләсең. Әниең рөхсәт итмәде”, – ди танылган тренер бер малайның башыннан сыйпап. Тегесе берсүзсез ризалаша.

– Николай Васильевич бик яхшы тренер шул инде ул, – ди беренче сыйныфтан ук көрәш белән шөгыльләнүче Инсаф исемле әлеге малай. Ш.Мәрҗани исемендәге 2нче гимназиянең 6нчы сыйныфына бара быел Инсаф Ногманов. – Шуңа да көрәш түгәрәгенә дә, җәйге лагерьга да барасы гына килеп тора. Ел саен барам. Җәй ял итеп кенә ятсаң, кышын көрәшергә авыр була. Лагерь дуслаштыра да.

 

Тәнәфессез спорт

Биредә көрәшчеләр алты-җиде ел элек ял итә башлаган. Шул вакыттан соң база күзгә күренеп яхшыра гына, ди тренерлар. Баскетбол, футбол мәйданчыклары төзелгән, юыну бүлмәләре, яшәү урыннары төзекләндерелгән.

– Ел саен нидер эшләнелә, – ди Николай Крылов. – Бу үз чиратында балаларның мөнәсәбәтен яхшырта. Теләп киләләр, көне килеп җиткәнен көтеп алалар. Лагерьдагы 18 көн сизелми дә узып китә. Кечерәкләр белән күнегүләрне уен формасында алып барабыз, зурракларга инде физик әзерлеккә басым ныграк ясала. Техника һәм тактика да онытылмый, әлбәттә. Аеруча техниканы яхшыртабыз.

Малайларның көчле көрәшче буласылары килсә, күнегүләрне ел әйләнә алып барырга кирәк, ди тәҗрибәле остаз. Җәйге ял озакка сузылмаска тиеш. Аннары кулдан ычкындырган вакытны, атнасына һәр көн шөгыльләнеп тә, кабат тотып булмаска мөмкин, ди. Аның белән Булат Хәбибрахманов та килеште.

– Олимпия программасына кергән спорт төрләреннән калышмаска кирәк. Аларда ялсыз шөгыльләнәләр бит. Көрәш белән сезон вакытында гына. Шуңа да яңа сезонга кереп китү җиңел булсын өчен август аен сайладык, – ди ул. – Авылларда да киң җәелдерергә кирәк моны. Белүемчә Азнакай, Әлмәт һәм Биектау якларында бар да инде ул.

 

Сабантуйсыз булмый

Лагерьның бер көнендә елдагыча бәйрәм дә ясала икән. Кечкенә Сабан туе, дип атый алар аны. Әти-әниләре кунакка килә, үзара төрле уеннарда катнашалар, ярышалар һәм, әлбәттә, көрәшәләр дә! “Бүләкләр дә була, тәкә генә юк”, – ди, уенын-чынын бергә кушып Николай Крылов.

Сабан туе димәктән, лагерьда ял итүчеләр арасында “Сабантуй” журналы призына Алабугада узган соңгы ярышта 3нче урын алган көрәшчеләр – Ислам Шәйдуллин белән Азат Хәмдиевны да күрдек. Аларның һәм башка көрәшче дусларының яхшы чыгышы Мәскәү-Киров районы командасын 4нче урынга күтәргән иде ул вакытта. “Киләсе елга нәтиҗәләрне яхшыртырга кирәк. Шуңа да без биредә”, – ди әлеге егетләр.

…Үзләрен инде шактый тәҗрибәле көрәшчеләрдәй тотканнар арасында тагын бер малай игътибарны җәлеп итте. Саба якларыннан чыккан, Теләчене таныткан спорт остасы Фәннүр Мөхетдиновның улы Айдар икән ул. Хәтерлибез – абыйсы Айрат та Николай Крылов кул астында шөгыльләнде аның, 2012 елда, 9нчы сыйныфта укыган вакытында үсмерләр арасында дөнья чемпионы да булып танылган иде.

– Көрәшкә үз теләгем белән килдем. Җиде ел шөгыльләнәм инде, – ди Айдар. – Моннан тыш биюнең брейк-данс төренә өйрәнәм. Көрәш түгәрәгеннән кайтам да, биюнекенә чабам. Ияләндем инде.

…Әлеге лагерьда ял итү балаларга келәмдә, һичшиксез, ярдәм итәчәк. Туктаусыз үз өстеңдә эшләү, алны-ялны белми шөгыльләнү һәм табигать кочагында шифа алуның эзсез югалганы юк әле.

<
>

Фәрит САЛИХОВ

Ренат Нәҗметдинов фотолары

“Рубин” җанатарлары парклы булды! /фоторепортаж/

Футбол буенча Дөнья чемпионаты тәмам, ә Казанда әле футбол рухы һаман да дәвам итә. Бәхеткә Россия чемпионаты башланырга санаулы гына көннәр калды. Димәк, “Казан Арена” кабат җанатарларның шатлыклы тавышларына күмеләчәк.

Бәхет өстенә бәхет дигән кебек, бүген “Рубин” командасының яңа уенчыларын тәкъдим итү тантанасы алдыннан “Казан Арена” стадионы каршында Җанатарлар паркы ачылды. Бүген тест-режимында эшләгән парк стадиондагы һәр матч алдыннан берничә сәгать кала ук тамашачылар өчен хезмәт итәчәк.

Паркта күңел ачу мәйданчыкларының тулы комплексы тәкъдим ителә: туп та тибәргә мөмкинлек тудырылган, өстәл уеннарында да үзеңне сынарга була, концерт номерларын да тамаша кыла аласың, хәтта чын җанатар булмаганнарны да “буяуга төреп” танымаслык итеп үзгәртәләр биредә. Барыннан да бигрәк, балалар мәнфәгате кайгыртылган: уен мәйданчыклары нәкъ менә кече яшьтәгеләр өчен.

Хәер, паркта булганнарны сөйләп кенә аңлата торган түгел. Килеп карауга ни җитә! Ачылыш вакытын күрә алмаганнар хафаланмасын – 29 июльдә “Рубин” футболчылары “Казан Арена”да яңа сезонның беренче матчын уздыра. “Краснодар”га каршы уен 19.00 сәгатьтә башлана.

P.S. Җанатарлар паркына сугылырга уйласагыз, тамак ялгап килегез. Сер итеп кенә әйтик, паркта 150 сумнан арзанрак ризык тапмадык.

<
>

Фәрит САЛИХОВ
Ринат НӘҖМЕТДИНОВ фотолары

Россия – чемпион: ил халкының 11 проценты шуңа ышана

Илдә һәр унынчы кеше Россия футбол җыелмасының үзебездә узачак Дөнья чемпионатында чемпион калачагына ышана. Бөтенроссия җәмәгатьчелек фикерен өйрәнү үзәге уздырган сораштыру нәтиҗәләре шуны күрсәткән.

Россия халкы турнирның фаворитлары дип Бразилия белән Германия җыелмаларын атаган.

Тәгаен саннарга килсәк, сораштыруда катнашучыларның 11 проценты Россия футболчыларының чемпион калачагына ышанычын белдергән. 20% халык ил җыелмасының 1/8 финал раундына чыгуына, 14%ы – чирекфиналда, 11 %ы – ярымфиналда, 6 проценты финалда уйнавына өметләнә.

Төшенкелеккә бирелүчеләр дә шактый – 19 процент халык җыелманың төркем этабында ук төшеп калуын фаразлый.

Россия футболчыларының чемпион булачагына күбрәк хатын-кызлар ышана икән – 15%ы шулай дигән. Мондый могҗизаны ике тапкыр азрак (7%) ир-ат көтә.

Исегезгә төшерәбез, 14 июнь – 15 июль көннәрендә Россиянең 11 шәһәрендәге 12 стадионда футбол буенча Дөнья чемпионаты уеннары уза. Россия җыелмасы “А” төркемендә Согуд Гарәбстаны (14 июнь), Мисыр (19 июнь) һәм Уругвай (25 июнь) командалары белән көч сынашачак.

Чемпионатны кабул итеп алачак стадионнар арасында “Казан Арена” да бар. Анда 6 матч узачак:

Франция – Австралия – 16 июнь 13.00

Иран – Испания – 20 июнь 21.00

Польша – Колумбия – 24 июнь 21.00

Корея – Германия – 27 июнь 17.00.

Моннан тыш Татарстан башкаласында 30 июньдә (17.00) – 1/8 һәм 6 июльдә (21.00) – 1/4 финал раундындагы ике уенны тамаша кылачакбыз.